Yn ystod y cloi i lawr, rwyf wedi dilyn Cwrs Ysgrifennu Creadigol Cymreig. Mae’n debyg bod yna lawer o gamgymeriadau. Ond mae wedi bod yn hwyl. Mae hyn yn rhan un o dri-During the lockdown, I have followed a Welsh Creative Writing Course. There are probably a lot of mistakes. But it’s been fun. This is part one of three

Act Un

Ar ymyl yr ystafell roedd cadair freichiau. Roedd wedi mwynhau dyddiau gwell. Yn y gadair eisteddai hen ddyn. Roedd y sbectol smudged yn clwydo ar ymyl ei drwyn. Roedd ei lygaid yn frown dwfn. Roedd gan ei wyneb lawer o linellau, creithiau o lawenydd a phoen. Ochneidiodd Gwynn wrth iddo sefyll i fyny. Roedd yn anodd symud nawr heb boen. Symudodd i wneud paned. Roedd gwên fach. Cofiodd Gwyn. Roedd ganddo boced hud o hyd.

Trodd Gwynn y tap ymlaen yn araf. Roedd y dŵr wedi dripio i’r tegell. Mae’r tapau’n wyrdd rhydlyd.
llusgodd Gwynn ei hunain ar draws i roi’r tegell ymlaen, gan fflicio’r switsh yn ofalus. Gwnaeth Gwynn bopeth yn ofalus. Roedd yn rhaid iddo.

Roedd y gegin wedi gweld dyddiau gwell. Roedd y ffenestr wedi cracio. Yn y bore, gwelodd Gwynn olau’r haul yn cyffwrdd â’r crac, a’r golau’n dawnsio. Roedd y ffenestr wedi cracio o hyd. Roedd y bwrdd yn llychlyd. Ni eisteddodd neb arno mwyach.

Roedd yn well ganddo fwyta o flaen y teledu, yn eistedd yn y gadair freichiau flinedig.

Roedd angen paentio’r gegin, meddyliodd Gwynn. Yn sydyn dywedodd yn uchel, ‘mae angen ail-baentio’r tŷ’. Roedd wedi synnu at sŵn ei lais. Prin y clywodd ei hun erioed. Nid oedd unrhyw un i siarad ag ef, dim ond yn ei freuddwydion.

Ef oedd ceidwad y breuddwydion.

Mae’n agor y cwpwrdd, yn ofalus. Gwelodd ei lygaid y ffotograffau ar du mewn y cwpwrdd. Goleuwyd ei wyneb â gwên, yn fyr. Roedd y lluniau wedi blino. Roedden nhw’n hen. ‘Fel fi!’, Ochneidiodd Gwynn.

Diffoddodd y tegell wrth i Gwynn gipio’r mwg o’r cwpwrdd. Roedd y mwg wedi gweld dyddiau gwell. Fel y ffenestr, roedd crac ynddo. Enw’r mwg oedd ‘Taid’. Nid oedd golau haul i ddawnsio gyda’r crac hwn, dim ond ei atgofion.

Aeth Gwynn â’i goffi drwodd i’r ystafell fyw ac eistedd yn ei gadair. Wrth ymyl y gadair roedd bwrdd. Ar y bwrdd roedd ei ffôn. Ni ganodd erioed, ac ni ddefnyddiodd ef erioed. Nid oedd yn siŵr a allai gofio’r rhif. Roedd llyfrau ar y bwrdd hefyd, ac albwm o luniau, na edrychodd arno erioed.

Roedd Gwyn yn gwisgo’r un siwmper siarcol â ddoe, crys-t coch a throwsus du. Roedd poced ei drowsus yn felyn. Roedd poced felen ar bob un o’i drowsusau.

Cyrhaeddodd am yr albwm a’i agor. Roedd pob un o’r ffotograffau mewn du a gwyn. Roedd rhai o plentyndod, eraill o weithgareddau pan oedd y bachgen yn ifanc. Wrth i Gwyn fflicio hyd y diwedd, gorffwysodd ei lygaid ar lun o ferch. Sibrydodd ‘Mair Ann’. Caeodd y llyfr a’i roi i lawr. Meddyliodd ‘Mair Ann’ Gwynn wrtho’i hun. Roedd y cyfan mor bell yn ôl. Roedd y ffotograff yn unlliw, ond mae ei atgofion yn fyw. Roedd hi’n gwisgo ffrog siarcol. Roedd y ffrog wedi gweld dyddiau gwell. Ar y ffrog roedd poced felen.

Safodd Gwynn ar ei draed a theimlo’n ofalus am ei boced felen. Gwnaeth Gwynn bopeth yn ofalus. Roedd yn rhaid iddo.
Yn araf dadsyniodd Gwynn ei boced hud. Wrth iddo agor y boced, dechreuodd yr ystafell yr eisteddodd ynddi ddiflannu.

Yn ystod y cloi i lawr, rwyf wedi dilyn Cwrs Ysgrifennu Creadigol Cymreig. Mae’n debyg bod yna lawer o gamgymeriadau. Ond mae wedi bod yn hwyl. Mae hyn yn rhan un o dri-During the lockdown, I have followed a Welsh Creative Writing Course. There are probably a lot of mistakes. But it’s been fun. This is part one of three

With thanks to Mared Lewis