Dyma’r ail wythnos o nodiadau ar gyfer cwrs Adfent 2021 | This is the second week of notes for the Advent course in 2021.

Yr sesiwn hon rydyn ni’n edrych ar Iesu yn Luc. Cofiwch fod ein Efengylydd yn ysgrifennu ei efengyl yn ofalus fel bod gan Theophilus yr holl dystiolaeth sydd ei hangen i ddeall pwy yw Iesu.

This session we look at Jesus in Luke. Remember our Evangelist writes his gospel carefully so that Theophilus has all the evidence needed to understand who     Jesus is.

Y darnau rydyn ni’n mynd i edrych arnyn nhw yn y sesiwn hon yw Luc 2: 41-52 (Ar Goll yn y Deml) 3: 20-22 (Bedydd Iesu), a 4: 16-21 (Pregeth yn Nasareth) 9: 18- 20 (Cyffes gan Peter).

The passages we are going to look at in this session are Luke 2: 41-52 (Lost in the Temple), 3: 20-22 (Baptism of Jesus), and 4: 16-21 (Sermon in Nazareth) 9:18-20 (Confession by Peter).

Mae cymaint mwy y gellid edrych arno na’r pedwar darn hyn. Mae pob un o’n hefengylau yn tywys y darllenydd trwy daith ddarganfod. Eu pwrpas yw egluro pwy Iesu. Mae Luke yn storïwr da.

There is so much more that could be looked at than these four passages. Each of our gospels take the reader through a journey of discovery. Their purpose is to explain who Jesus. Luke is a good storyteller.

Tybed a oeddech chi’n siarad â ffrind sut y byddech chi’n egluro pwy yw Iesu.

I wonder if you were speaking to a friend how you would explain who Jesus is.

2: 41-52—Ar Goll yn y Deml | Lost in the Temple

Dyma stori hunllef pob rhiant. Ond mae llawer mwy yn digwydd. Beth mae Luc yn ei ddweud wrthym.

Roedd Mair a Joseff yn Iddewon da. Aethant i’r Deml am Bara Croyw bob blwyddyn. Mae Pasg yn dathlu rhyddhad o’r Aifft.

Cymerodd ychydig o amser i Mair a Joseff sylweddoli nad oedd Iesu gyda nhw wrth iddynt ddychwelyd adref. Byddai’r garafán pererinion wedi bod yn deulu mawr.

This is the story of every parents nightmare. But there is much more going on. What does Luke tell us.

Mary and Joseph were good Jews. They went to the Temple for Passover every year. The Passover celebrates liberation from Egypt.

It took Mary and Joseph a little while to realise that Jesus was not with them as they returned home. The pilgrim caravan would have been a big family.

Mae Iesu’n dysgu yn y Deml. Roedd yn arfer Iddewig y byddai bechgyn yn dysgu Torah yn ffurfiol o ddeuddeg oed. Ac eto dangosodd Iesu ddoethineb y tu hwnt i’w oedran.

Nid yw Iesu’n synnu bod Mair a Joseff yn chwilio amdano, ond mae’n synnu nad oeddent yn gwybod ble y byddai. Mae Luc yn barod i gyflwyno Iesu fel mab Duw. Rhaid i Iesu ymwneud â busnes ei dad.

Mae Iesu’n dychwelyd i Nasareth. Mae Mary yn dal i ystyried y pethau hyn.

Jesus is teaching in the Temple. Jewish custom was that boys would learn    Torah formally from the age of twelve. Yet here was Jesus showing wisdom beyond his age.

Jesus is not surprised that Mary and Joseph are looking for him, but he is surprised that they did not know where he would be. Luke introduces, with ease, that Jesus is the son of God.

Jesus returns to Nazareth. Mary keeps pondering these things.

3: 20-22—Bedydd Iesu | Baptism of Jesus

Nid yw Luc yn gwneud unrhyw sylw am fedydd Iesu. Mae Luc yn wahanol i Marc a Mathew. Mae Luc yn sôn am y nefoedd yn cael ei hagor, a’r ffaith bod Iesu’n gweddïo.

Mae gweddi yn bwysig i Luc. Mae’n digwydd ar bwyntiau pwysig yng ngweinidogaeth Iesu ac yn Actau’r Apostolion hefyd.

Mae’r Ysbryd Glân yn disgyn ar Iesu a chlywir llais o’r nefoedd yn datgan pwy yw Iesu.

Luke makes no comment about the baptism of Jesus itself. Luke is        different to Mark and Matthew. Luke mentions heaven being opened, and the fact that Jesus is praying.

Prayer is important for Luke. It happens at important points of the ministry of Jesus and in the Acts of the Apostles too.

The Holy Spirit descends on Jesus and a voice is heard from heaven    declaring who Jesus is.

Mae Iesu, yn Luc, yn cael ei eneinio (gan yr Ysbryd) am ei genhadaeth a’i weinidogaeth. Iesu oedd y Mab cyn ei fedydd, ond yn ei fedydd, mae’r   nefoedd yn gweiddi pwy yw’r dyn hwn.

Jesus, in Luke, is anointed (by the Spirit) for his mission and ministry.           Jesus was the Son before his baptism, but in his baptism, heaven shouts out who this man is.

4: 16-21—Pregeth yn Nasareth | Sermon in Nazareth

Mae Iesu’n mynd i’r man lle cafodd ei fagu. Mae newyddion amdano fo yn lledu a dwi’n dychmygu bod pobl eisiau gwybod beth fyddai mab Joseff yn ei wneud.

Byrdwn cyfan y bregeth yw hyn: mae Duw yn cofleidio pawb.

Jesus goes to the place where he grew up. News about him is spreading and I imagine there would have been anticipation about what Joseph’s son would do.

The whole thrust of the sermon is this: God embraces all.

Pwy ydy’r ‘tlawd’? Ar y naill law, mae’n cynnwys y rhai sydd hebddo yn economaidd. Fodd bynnag, ar y llaw arall, gallai fod yn ‘law fer’ i bob un o ‘statws isel’. Mae’r rhai ar y ‘tu allan’ yn cael eu cofleidio yng ngweinidogaeth Iesu.

Mae adferiad golwg i’r deillion yn ymwneud ag iachâd corfforol. Mae hefyd yn ymwneud â datguddiad Duw o bwy yw Iesu.

Mae Iesu’n dyfynnu o Eseia. Mae hefyd yn colli rhywbeth allan. Tybed sut

arwyddocaol mae hyn.

Who are the ‘poor’? On the one hand, it includes those who are economically without. However, on the other hand, it could be ‘short hand’ for all of ‘low status’. Those on the ‘outside’ are embraced in the ministry of Jesus.

The recovery of sight for the blind is about physical healing. It is also about God’s revelation of who Jesus is.

Jesus is quoting from Isaiah. He also misses something out. I wonder how

significant this is.

9: 18- 20- Cyffes gan Peter | Confession by Peter

Mae Iesu wrth weddi. Mae hyn, fel y gwelsom eisoes, yn rhan bwysig o weinidogaeth Iesu ’. Mae’n dangos y berthynas sydd gan Iesu gyda’i dad.

Felly mae Iesu’n gofyn dau gwestiwn i’w ddisgyblion.

Tybed: pwy fyddech chi’n dweud yw Iesu.

Jesus is at prayer. This is, as we have already seen, an important part of Jesus’ ministry. It demonstrates the relationship Jesus has with his father.

Jesus therefore asks his disciples two questions.

I wonder: who would you say Jesus is.

Mae Iesu dros Luc yn fab i Dduw. Mae Iesu’n dangos ei hun i fod yn ddoeth ac

athro pryfoclyd, proffwyd. Mae Iesu’n cofleidio’r rhai sydd ar y tu allan. Mae ei ddisgyblion yn daith i ddeall yn llawn pwy Iesu

Jesus for Luke is the son of God. Jesus shows himself to be a wise and

provocative teacher, prophet. Jesus embraces those who are on the outside. His disciples are a journey to fully understand who Jesus is.