Holy Saturday

Holy Saturday – what do we do we this day and how do we preach on it.

In many ways, we struggle to know what to do with this day. If you are like me, I arrive at Holy Saturday tired. This Saturday is a day I could do without. I think in many ways it is because it is a day of nothingness, and therein is its uncomfortability.

It is easy to make it a day of waiting. In one sense that is nonsense. I am not sure those who had followed Jesus from the Galilee to Jerusalem were waiting. If they were waiting, they were waiting to see when they might escape. Their dreams had been shattered. They were not reflecting on the last week. It would have been excruciatingly painful to do so. And there was not yet anything to look forward to. Dead messiahs did not rise from the dead, especially ones who had so clearly been deserted by God. (In a week that has seen the report of further discoveries of scrolls by the Dead Sea, I am reminded that there are references within the scrolls of a Messiah being hung on a tree and cursed. Of course, this is something developed by Paul and was probably used by Jewish apologists arguing that Jesus was not the Messiah).

For Mark, Holy Saturday is none day, Luke and John follow him – only in Matthew has some activity. It is not however done by the disciples, rather it is by those who had sought Jesus’ execution. It is the bizarre case of the party of purity working on the sabbath by speaking to the Gentile (and presumably unclean authorities) to ensure that there is a guard set on the tomb. It is about control. In some ways this makes me smile, the authorities still need to control Jesus to ensure that Jesus body remains where it is.

If it is not about waiting, is it about harrowing? I love the theology of Jesus vanquishing hell and am captivated by some of the iconography around it. There is a tantalising reference also in 1 Peter of Jesus preaching to imprisoned spirits (fallen angels, watchers), and there is reference to the Messiah doing this in Jewish literature written between the Testaments. Harrowing is not found within the Scriptures.

What if nothing is happening? What if it is a day when it looks like those opposed Jesus had won? I am not sure there is a problem. What if this day is a day when we live with the fact that God does not appear to be potent, but the opposite.

Rowan Williams suggested that we should not let ‘the alleluias of Easter Day drown out the cries of the crucified’. Similarly, we dare not just skip over Holy Saturday. To do so, almost pretends that Jesus was not actually dead. The early Christian statements of faith were always terse. The one found in 1 Corinthians notes, ‘he was buried’. There is a finality about that.

Many years ago, I wrote a piece called ‘Invisible Pain’ reflecting on a particular journey with childlessness in which I included a reflection on Holy Saturday. I argued that there was a sterility about the sealed tomb. The God of Holy Saturday (before the Easter Vigil) is ‘broken and wasted’ (Ellis, 2013, p. 143).

In some respects, it is a day that asks questions that do not call for answers. The disciples were silent. The tomb is too, but somewhere in the battered corpse in a Palestinian tomb the levers of redemption are working. We do not have the words though to explain this, and perhaps the sting for the preacher is that should lead people to silence and stay there with them.  

  1. Who, if anyone, is waiting on Holy Saturday?
  2. What would Easter mean if on the Saturday God is simply not potent?
  3. What do you do on Holy Saturday?
Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , | Leave a comment

Shadow of Death

As she cradled the battered body of her broken boy, Mary lifted her eyes to the heavens, from where help seemed not to come. Her lips moved and almost inaudibly, she whispered; my soul magnifies the Lord and my spirit rejoices in God, who is my salvation. These words spat out mingled with others that she knew from her Scriptures, I say to God, my rock, ‘Why have you forgotten me’ and ‘For you are the God in whom I take refuge; why have you cast me off?

As her tired hands held his cold ones, hope faded. The dreams that she had nurtured as his unborn body grew with her womb collapsed as her eyes took in the bloodied and beaten corpse. Hope had died. Her imagination as he had played with his brothers and sisters had soared as she had created a world in which injustice would be no more and Israel would be restored came crashing down as she held, in her arms, yet another victim of Rome’s intolerant justice.

Mary knew the stories of old: how God had rescued her ancestors. She had lived them through the celebration of Passover and the other festivals. She had seen in the vibrancy of her son that God still acted in the praises of those who could not see, in the dance of those who could walk and the breath of Lazarus, his friend. And yet, the hands that had shaped the mud to put on the eyes of the blind man and the feet that had partied at his bar mitzvah and at the wedding at Cana had been stilled. The lips that had tasted the wine and the hair that she had stroked when he was child and adult were palled and flat.

For Mary the stories of old could not take away the mind-numbing reality that death had come and for her would never be nothing at all. she remembered other deaths too, of Joseph; and what she would have given for that kind, strong and generous man to be with her now. She had lost Elizabeth and Zechariah too, and the wild man, John, with whom Jesus played in the Jordan when they were young.

The face of the ancient priest, Simeon, flooded unwanted into her mind. This is beyond piercing, more painful that could possibly be imagined. Nothing had prepared her for this.

It is hard to think of Mary like that. We do not do it very much at all. Good Friday has become mechanical; it has become a means of our salvation: our being made whole. We have stripped away from the Cross the corpse, as we have allowed the crescendo of our Easter alleluias to drown out the cries of the crucified and the agony of the mother who had lost her son. Death had been cleansed rather than allowed to remain jagged. Such torture has no part in our individualistic views of deliverance.

In being like this, we rob ourselves of reality and make our deliverance less than it is meant to be. Death is no longer allowed to be the last enemy; the one that angered Jesus at the grave of his friend. It is not something that then, as now, rips the heart out of families and mourning is invalidated because the man on the Cross is not allowed to be dead.

If he is dead, however, all sorts of possibilities are allowed to happen. That is a strange paradox, the possibilities of death. With the death of God’s Son comes not only the rumour of salvation; of the tangible probability that the older order of sin and death have been swept aside. What also comes is the opportunity to be vulnerable, to be human. For when we confront the deep darkness of death; then and only then can we accept our mortality and the sure and certain hope that we have been liberated.

For that Jesus has to be allowed to die. That is painful. Agony! An agony not just for him, but for us; for most us do not allow ourselves to be confronted by death.

The Shadow of Death has fallen.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , , , | Leave a comment

A Father’s Tale (based on the Prodigal Son)

I gave them both everything they wanted, spoken and unspoken. My boys were so different. The youngest wanted everything, so I gave it to him. I would always move mountains for my boys. The eldest looked at me with pity when his brother went, saying nothing. You do not have to use words to speak. I kept track of the youngest through friends and business contacts. He seemed to have lots of friends. I was glad of that.

I heard his friends began to drift away as his money ran out, and then I heard nothing. He seemed to have vanished. There was an ache in my heart. I sent out word I was looking for him, but there was nothing apart from silence. The leaders in the community thought I was mad to be looking. He has brought shame on you and your name, and upon us.

He dare not show his face here, they said. We will deal with him as our laws demand. I was silent. I desire mercy and love, not just obedience to a written code. I scanned the horizon day after day, watching, hope fresh each morning and dying each evening. My eldest still pitied me. We worked together on the land, but barely spoke.

As hope was fading completely, I saw a speck on the horizon. No bigger than someone’s hand. My heart pounded. I knew it was him. My heart sang with the song I had sung over him since before he was born. Closer and closer he came. Others saw him too. They looked at me and wondered what I would do. I ran, I danced, and ran, holding out my arms, enveloping him in my embrace. No one could touch him whilst I had him.

Father, he said. I shushed him. I asked my servants to get him some clean clothes, and shoes for his calloused feet. I washed them before he put the shoes on. I welcomed him, asking no questions. Knowing that others would have questions for me.

My eldest boy did not share my joy. In all the long years of being and working together, it seems he had learnt nothing from me. He disappeared into the night, and I long for his return.

(c) Kevin Ellis

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , | Leave a comment

Evangelism in Translation

Acts 17: 16-23

All evangelism is done in translation, even if the evangelist and those hearing share the same language.

Paul is in Athens waiting for Timothy and Silas to arrive. He is ‘deeply troubled’ by what he sees around him. I wonder when the last time I was deeply troubled by what I saw around me. John’s Gospel records Jesus as having been deeply troubled or distressed on at least two occasions, first when he meets Mary following the death of Lazarus, her brother. Some translations refer to Jesus being angry, and secondly at the last supper where he tells those around him that one of them will betray him.

Paul is disturbed by what he saw, and it motivated him to get on with the task without waiting for his colleagues.

He followed his pattern by going to the synagogue to meet with Jews and those who were God-fearers (those attracted by the worship of one of God and its practical outworkings). I wonder how often the worship I lead is attractive and at the same time reverent enough to raise questions.

Paul then also argued/debated with those in the public square. Here is one of the biggest challenges for me, he is misunderstood. Of course, it is easy to say to say that the Epicureans and Stoics misunderstood Paul. They did. Paul had been misunderstood before, in Lystra, after the healing of man who could not walk, Barnabas and Paul had been mistaken for gods. In that context they had been speaking different physical languages. It goes a little deeper, Paul was being understand in Athens in translation. As Christians we are called to be different, and our message is sometimes incomprehensible. The gospel is simple and clear but often deeply misunderstood. I wonder how much care I take to ensure that mistranslations are overcome.

Paul is taken then to the Areopagus. Those who had listened had thought he had been talking about two different deities. Paul proceeds to make connections between the gospel and what they understood. This led to a handful becoming believers. I wonder how much work I put into making connections.

It is striking that afterwards, Paul the man who lived his life in translation went next to Corinth, and resolved to realise that the message of the gospel is foolishness compared to God’s wisdom, and that in the cross we see the wisdom and foolishness of God meet as Jesus kisses a guilty world in love.

Let us be evangelists who worship God who reveals himself in Jesus.

Evangelists who learn to be troubled by what we see around us and respond by sharing Jesus.

Evangelists who reevaluate how we share Jesus, so that we do it better.

Evangelists who resolve to preach Christ and only him.

Amen.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , | Leave a comment

I wonder who Jesus is for you

I wonder who Jesus is to you? How do you think of Jesus?

In 1977, large swathes of the UK gathered around their televisions to watch ‘Jesus of Nazareth’. For many people, Robert Powell became the face of Jesus. With the music, the programme captured the imaginations of many. Robert Powell’s interpretation of Jesus, under the direction of Zefferelli, was almost other-worldly. Jesus was not like that. Jesus was rooted amongst real people in a context where people were under occupation, yet laughed, danced, and celebrated, as well as mourned, wept, and offered lament.

I remember singing in school, the hymn, ‘Gentle Jesus, meek and mild’. Jesus was gentle, but he also was strong, kind-hearted, yet firm. In this passage from the gospel, Jesus has just been confessed as Messiah. Jesus has ordered his friends to tell no one.

Jesus begins now to tell the disciples that he (Jesus) must suffer and die. This was not what was expected of the messiah. The messiah, the chosen one, had been long expected. Whispers of the coming of someone who would inaugurate the kingdom of God had echoed down the centuries. It was peppered throughout the Old Testament. Now he was here. Jesus stood in their midst. The excitement would have been palpable.

And Jesus bursts that balloon. Jesus was the Messiah. But he was a different sort of Messiah. No wonder Peter was shocked, perhaps even disappointed or angry. This cannot be. Jesus confronted Peter. You are not in tune with the thinking of God. In fact, you are thinking like the evil one.

Jesus goes on. If you want to follow me, you must take up your cross and follow. You must deny yourself. Jesus is, for Christians, not an optional extra, but some one who asks us for our everything, whilst at the same time walking alongside us.

When I was much younger, I remember being very upset. I was at home in Sheffield. My dad wanted me to talk to him. He was desperate for me to talk to him, to tell him everything. Instead of talking, I ran to the park in the rain. My dad ran after me. He was recovering from a cancer operation (I believe). My dad caught up with me as I sat on the grass in the rain. We sat in silence in the rain and he hugged me.  That is how Jesus walks alongside us. That is the kind of God that demands our everything.

Tybed pwy yw Iesu i chi? Sut ydych chi’n meddwl am Iesu?

Ym 1977, ymgasglodd rhannau helaeth o’r DU o amgylch eu setiau teledu i wylio ‘Jesus of Nasareth’. I lawer o bobl, daeth Robert Powell yn wyneb Iesu. Gyda’r gerddoriaeth, daliodd y rhaglen ddychymyg llawer. Roedd dehongliad Robert Powell o Iesu, o dan gyfarwyddyd Zefferelli, bron yn arallfydol. Nid felly oedd Iesu. Roedd Iesu wedi’i wreiddio ymhlith pobl go iawn mewn cyd-destun lle’r oedd pobl dan feddiant, ond eto’n chwerthin, dawnsio, a dathlu, yn ogystal â galaru, wylo, ac offrymu galarnad.

Dw i’n cofio canu yn yr ysgol, yr emyn, ‘Gentle Jesus, meek and mild’. Roedd Iesu yn addfwyn, ond roedd hefyd yn gryf, yn garedig, ond eto’n gadarn. Yn y darn hwn o’r efengyl, mae Iesu newydd gael ei gyffesu fel Meseia. Mae Iesu wedi gorchymyn i’w ffrindiau ddweud wrth neb.

Mae Iesu’n dechrau nawr i ddweud wrth y disgyblion fod yn rhaid iddo ef (Iesu) ddioddef a marw. Nid dyma a ddisgwylid gan y meseia. Yr oedd y messiah, yr un a ddewiswyd, wedi bod yn hir ddisgwyliedig. Roedd sibrydion dyfodiad rhywun a fyddai’n urddo teyrnas Dduw wedi atseinio ar hyd y canrifoedd. Roedd yn brith trwy gydol yr Hen Destament. Nawr roedd yma. Safodd Iesu yn eu canol. Byddai’r cyffro wedi bod yn amlwg.

Ac mae Iesu’n byrstio’r falŵn hwnnw. Iesu oedd y Meseia. Ond roedd yn wahanol fath o Feseia. Does ryfedd fod Peter wedi cael sioc, efallai hyd yn oed yn siomedig neu’n grac. Ni all hyn fod. Wynebodd Iesu Pedr. Nid ydych yn cyd-fynd â meddwl Duw. Yn wir, rydych chi’n meddwl fel yr un drwg.

Iesu yn mynd ymlaen. Os wyt ti am fy nilyn i, rhaid i ti gymryd dy groes a dilyn. Rhaid i chi wadu eich hun. Nid rhywbeth ychwanegol dewisol yw Iesu, i Gristnogion, ond rhywun sy’n gofyn inni am ein holl bethau, tra ar yr un pryd yn cerdded ochr yn ochr â ni.

Pan o’n i’n llawer iau, dwi’n cofio bod yn ofidus iawn. Roeddwn i gartref yn Sheffield. Roedd fy nhad eisiau i mi siarad ag ef. Roedd yn ysu i mi siarad ag ef, i ddweud popeth wrtho. Yn lle siarad, rhedais i’r parc yn y glaw. Rhedodd fy nhad ar fy ôl. Roedd yn gwella o lawdriniaeth canser (dwi’n credu). Daliodd fy nhad i fyny gyda mi wrth i mi eistedd ar y gwair yn y glaw. Eisteddom yn dawel yn y glaw ac fe gofleidiodd fi. Dyna sut mae Iesu yn cerdded ochr yn ochr â ni. Dyna’r math o Dduw sy’n mynnu ein popeth.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , | Leave a comment

Acts for September

Bob dydd yn ystod mis Medi, am y 28 diwrnod cyntaf beth bynnag, rydym yn edrych ar Lyfr yr Actau ar draws Eglwysi Bro Madryn. Dyma’r ddogfen y byddwn yn ei defnyddio. Mae’n ddwyieithog (Cymraeg a Saesneg). Mae croeso i chi ymuno â ni.

Each day during September, for the first 28 days anyway, we are looking at the Book of Acts across Bro Madryn Churches. Here is the document that we will be using. It is bilingual (Welsh and English). You are welcome to join us.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Bregeth | Sermon | Mawrth 26 March

Mae’n debyg bod y darlleniad o Eseciel 37 | yn un o ddarnau mwyaf adnabyddus yr Hen Destament |. Aeth at prophwyd i le diffrwyth. | Mae’n lle heb obaith. | Mae Eseciel yn cael ei denu i ddyffryn. | Daw’r geiriau am ‘dyffryn’ | a ‘plaen’ | yn Hebraeg o’r gwraidd yr un gair |. Mae posib fod y prophwyd yn cael ei gymeryd i’r lle y gelwir ef. | Mae cofio ein galwad yn bwysig. | Mae angen i mi gofio un fy un i ar adegau. | Deuthum i Fro Madryn oherwydd tri pheth. | Yn gyntaf, |sgwrs gyda’r archesgob. | Yn ail,| trwy gerdded o amgylch y  ardal |, ac yn drydydd |, ymaflyd yn Nuw mewn gweddi.

Mae Eseciel yn cofio ei alwad|, ac yna caiff ei herio |. Byddai Eseciel ar unwaith y tu hwnt i’w gylchfa gysur |. Mae’n rhan o stori Duw weithiau | i fynd â ni |, ein gwthio, allan o ein barthau cysur |. Fel offeiriad |, byddai’n gwybod y byddai cysylltiad â chymaint o esgyrn | yn ei wneud yn aflan yn ddefodol.

Yn y lle anobeithiol hwn |, mae Duw yn gofyn cwestiwn i Eseciel |: ‘a all yr esgyrn hyn fyw?’ | Tybed sut byddech chi’n ateb cwestiwn o’r fath |. Yr oedd yn gwestiwn anmhosibl |, canys ymddangosai nad oedd ateb |. Mae atgyfodiad un corff yn rhyfeddol | a thu hwnt i ddealltwriaeth ddyn |. Roedd sêl y garreg | ar draws y bedd ar nos Wener y Groglith | a thrwy gydol dydd Sadwrn Sanctaidd | yn edrych fel anobaith a threchu.

Tybed pa gwestiwn y gallai Duw ofyn i mi fel offeiriad? | A all pobl Dduw ganu eto? | Gallai hwn ymddangos yn gwestiwn rhyfedd. | Beth allai’r cwestiwn ei olygu? | Wedi’r cyfan | mae sŵn y gân yn atseinio o gwmpas Cymru. | Mewn cymdeithas sy’n newid, | gall deimlo bod popeth yn newid ar wahân i’r eglwys. | Efallai, | fe allai ymddangos, fel petai, yr eglwys yn alltud | ac angen ailddarganfod ei llais unwaith eto. | A all yr eglwys ganu eto |, gadewch inni wrando ar Eseciel | i weld a oes ganddo ateb.

Mae adfer cymaint yn anghredadwy. | Saif Eseciel mewn lle nad oedd gobaith. | Roedd ei ddychymyg wedi trechu |. Mae hyn yn bwysig. | Mae Eseciel, y proffwyd-offeiriad, mewn alltud. | Roedd pobl Israel wedi cael eu symud | o’r wlad roedd Duw wedi ei rhoi iddyn nhw, | a bydden nhw wedi bod yn brwydro i ddeall pwrpas Duw yn hyn o beth. | Yn ôl at y cwestiwn. | Mae dweud ‘ie’ | yn swnio fel bod y proffwyd yn camddeall y sefyllfa. | Ac, mae dweud ‘na’ yn ymddangos fel eich bod yn amau ​​Duw. | Mae ymateb Eseciel yn syml: ‘ti’n gwybod’.

Mae Duw yn gwybod. | Mae Duw yn gofyn i’r proffwyd | broffwydo i’r esgyrn. | Waw! | Tybed beth fyddech chi’n ei wneud? | Tybed beth fyddwn i’n ei wneud. | Mae Duw yn wneud yr amhosibl. | Mae Duw yn gofyn i Eseciel fod yn bartner iddo | wrth wneud yr hyn sy’n amhosib. | Proffwydo! Siaradwch â’r esgyrn. | Eseciel yn ufuddhau.

Mae Eseciel yn broffwydo i’r esgyrn iddynt byw. | Bydd yr esgyrn yn cael eu gwau gyda’i gilydd unwaith eto | gyda gewynnau a chnawd |. Mae hyn yn hynod o wych |. Rwy’n dychmygu y byddwn yn teimlo’n ffôl iawn | pe bawn wedi sefyll lle’r oedd y proffwyd dewr | hwn yn sefyll. | Mae Eseciel yn siarad |. Wedi i Eseciel lefaru, | mae Eseciel yn clywed ac yn gweld. | Cyn i Eseciel lefaru, | mae’r proffwyd yn dychmygu. | Mae’n credu, ni waeth pa mor fregus yw’r gred honno |, y gall Duw weithredu.

Mae’n rhyfeddol o ran ei symlrwydd. | Mae Eseciel yn siarad, |gan ddefnyddio geiriau mae Duw wedi eu rhoi |. Ymddengys nad oes unrhyw emosiwn; ac yn sicr |, dim meddwl am swyno. |Yn syml, mae’r proffwyd yn ufuddhau. | Duw sy’n gweithredu.

Mae Eseciel yn clywed yr esgyrn yn ysgwyd |. Mae Eseciel yn clywed symudiad | lle na ddylai fod pob |. Yna | mae’r proffwyd yn gweld y geiriau a lefarodd wedi dod i fyw |. Rwy’n dychmygu y byddai Eseciel | wedi bod wrth ei fodd ac wedi dychryn ar yr un pryd |. Yna gorchmynnodd Duw i Eseciel lefaru eto |. Mae Eseciel yn siarad bywyd neu anadl i’r esgyrn.

Beth sy’n digwydd yma? |Yn union fel yn Genesis, | pan fydd Duw yn creu |, yn gyntaf, | mae Duw yn llunio dyn allan o’r ddaear |ac yna |, yn ail,| yn anadlu bywyd |; yma yn yr alltud |, mae dau beth yn digwydd. Mae Duw yn ail-creu | ac yna’n rhoi bywyd newydd trwy’r ysbryd.| Duw sy’n gweithredu, ond dewis help Eseciel |. Mae Duw a’r proffwyd yn cydweithio. |Gall Duw ei wneud ar ei ben ei hun |, ond mae’n dewis cynnwys Eseciel.

Ar ôl i’r esgyrn gael eu hail-wau | a bywyd wedi’i adfer, | dywedir wrth Eseciel fod yr esgyrn yn cynrychioli Israel |, a bod Duw yn bwriadu adfer Israel, gan eu gosod yn eu gwlad eu hunain unwaith eto. | Mae’n debyg bod yr alltudion | yn teimlo eu hunain yn ddiwerth |, mor ddiwerth | â dyffryn o esgyrn sychion. | Mae Duw yn datgan nad yw hyn yn wir.

A all yr esgyrn sychion hyn fyw? | Dim ond ti sy’n gwybod |. A ellir torri’r beddrod wedi’i selio ar agor? Dim ond ti sy’n gwybod |. A all pobl Dduw ganu unwaith eto? | Dim ond ti sy’n gwybod |. Y mae y darn hwn yn Eseciel yn hynod |. Mewn lle diffrwyth,|  mae bywyd yn cael ei ddwyn allan |. Gadewch i mi rannu rhywbeth personol gyda chi |. Mae llawer ohonoch yn gwybod bod fy mabi, | sydd bellach yn 21 |, yn cael ei fabwysiadu |. Ni allem gael plant biolegol |. Mae mabwysiadu wedi bod yn wyrth i ni |. Mae wedi newid fy mywyd. |Ysgrifennais y gerdd hon pan oedd fy mabi yn 12 oed |. Dw i wedi ei gadw yn Saesneg.|

Not flesh of my flesh

Not bone of my bone

But still miraculous,

My own

Never forget

For a single minute

That you not being from my loins

Has made me into a different kind of man

And a changed human being

Mae Duw yn gwneud pethau amhosibl |. Mae Duw yn dewis gweithio mewn partneriaeth â ni |. Mae’n her i’n dychymyg. | Fe wnaeth mabwysiadu bachgen bach fy helpu i ail-ddychmygu bywyd. | Fe’m gwnaeth yn fwy agored i niwed. | A all pobl Dduw ganu eto? |

Rwy’n gwybod dau beth sy’n bwysig |. Y cyntaf yw hwn.| Yn Efengyl Ioan |, mae Iesu yn dweud:| ‘ar wahân i mi, | allwch chi wneud dim byd?’ | Dydw i ddim yn credu | y bydd cynnal gwasanaethau ychwanegol | neu gyrsiau ychwanegol | yn dod â phobl ychwanegol i’r eglwys yn sydyn |. Credaf | fod gwneud lle i wrando ar Dduw |, a chael ein hatgoffa | na allwn wneud dim heb Iesu |. Mae’n sylfaenol i ailddarganfod sut i ganu, | ac yn wir pa ganeuon y dylem eu canu.

Yr ail beth | yw bod Duw yn ein galw i fod yn bartneriaid â’r dwyfol. | Mae hyn yn wych |  Mae Duw yn dewis llestri gwan |i weithio gydag ef. | Yn nyffryn yr esgyrn sychion, |dewisodd broffwyd-offeiriad. |Yn y lle hwn, mae’n ein dewis ni.

Yn y lle hwn |, mae’n fy newis i. | Beth alla i ddod? | Rwy’n dod â’m deallusrwydd. | Yr wyf hefyd |yn dwyn fy ystyfnigrwydd Swydd Efrog |. Yr wyf hefyd | yn dod â’m dymuniad | i wasanaethu ac i weddïo |. Pan gyhoeddwyd fy mod yn symud i Gymru, | dywedodd merch fach yn fy eglwys yn Birmingham hyn |: ‘pwy fydd yn gweddïo drosom ni nawr?’ | Roedd y ferch fach yn gwybod llawer | am yr hyn y mae’n ei olygu i fod yn offeiriad yn eglwys Dduw.

A all pobl Dduw ddysgu canu eto? |  I ateb y cwestiwn hwn mae angen i mi ddychwelyd i fan fy ngalwad, | ac ailddarganfod sut i weddïo. | Rwy’n eich gwahodd i ymuno â mi nawr a bob dydd. Gweddïwn.

Helpa ni i gofio sut i weddïo

Helpa ni i gofio sut i ganu

Helpa ni i dy ddilyn di heddiw a bob amser. Amen.

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Bregeth | 15 Mai 2022

Mae’r darn o Actau’r Apostolion yn ddeinamig, yn ffrwydrol ac yn ysgogi. Mae’n ein hatgoffa o amser pan gymerwyd yr eglwys allan o’i ardal gysur.

Roedd Pedr yr Apostol, gyda’i frawd, Andreas wedi dilyn Iesu. Roedden nhw wedi gwylio ei weinidogaeth yn datblygu. Roedd Pedr wedi datgan mai Iesu oedd y Meseia Iddewig. Roedd Iesu wedi herio ei ffrindiau ynglŷn â beth oedd y Meseia i fod. Gwahoddodd Iesu ei ffrindiau i ddysgu ac ailddysgu llawer o bethau.

Ni ddaeth hyn i ben ar ôl yr atgyfodiad. Arhosodd Iesu gyda’i ffrindiau yn eu dysgu tan yr esgyniad. Ar ôl Dydd y Pentecost, roedd y disgyblion yn parhau i ddysgu. Dysgodd Ysbryd Iesu, yr Ysbryd Glân, lawer o bethau iddynt.

Yn y darn hwn, mae ffrindiau Pedr yn ei holi. Roedd Pedr wedi bod i gartref y Cenhedl Ddynion. Roedd wedi siarad â nhw am Iesu. Yr oedd yr Ysbryd wedi eu bedyddio hwynt, ac yr oedd Pedr wedi gwneud hynny hefyd.

Mae Peter yn esbonio’n fanwl beth oedd wedi digwydd. Roedd angen i’r eglwys ddysgu pethau newydd. Roedd angen iddyn nhw ddysgu bod Iesu i bawb. Roedd Duw i bawb. Mewn gwirionedd, nid oedd hyn yn newydd. Fe’i pupurir trwy’r ysgrythurau sanctaidd. Dim ond weithiau rydyn ni’n anghofio’r pethau mae Duw yn eu dysgu.

Weithiau, dwi’n meddwl bod yr Eglwys wedi anghofio sut i ddysgu pethau newydd – nid yr eglwys yma ym Mryncroes. Cymerais i Briodas ddoe yn Nefyn. Roedd yn Gymraeg. Rwy’n meddwl bod y cwpl yn briod.  🙂

Mae geiriau’r gwasanaeth priodas yn ffurfiol iawn. Nid yw rhai ohonynt yn cael eu defnyddio mewn unrhyw gyd-destun arall. Bedair blynedd yn ôl, ni fyddwn wedi gallu ei wneud. Rwyf wedi bod ar daith ddysgu.

I siarad yn Gymraeg, mae angen i mi ddad-ddysgu rhai pethau. Dyma un enghraifft. Prydferthwch y Gymraeg yw ei bod yn ffonetig. Mae hyn yn rhywbeth y mae dysgwyr yn ei ddweud droeon. Mewn gwirionedd nid yw’n helpu i gael gwybod hyn yn unig. Mae angen i ddysgwr wybod sut mae llythrennau a geiriau Cymraeg yn swnio. Os dywedwch wrthyf, fel Sais, fod y Gymraeg yn ffonetig, yna’r cyfan a wnaf yw darllen y geiriau Cymraeg yn ffonetig yn Saesneg. Gallwch chi fy nghlywed i’n dal i wneud weithiau pan fydda i’n ddiamynedd gyda fi fy hun.

Er mwyn cyfathrebu’n iawn yn Gymraeg, mae angen i mi wisgo fy sbectolau Cymraeg. Hebddynt, ni fyddaf yn tyfu yn fy nysgu.

Pa mor aml rydyn ni’n Gristnogion angen gwisgo ein sbectol siâp Iesu er mwyn dysgu ac ailddysgu beth mae’n ei olygu i fod yn Gristion?

Ar un olwg, mae DNA yr hyn y mae’n ei olygu i fod yn ddilynwr i Iesu yn parhau’n gyson ar hyd y canrifoedd.

Roedd y rhai oedd yn addoli yn y rhan hon o Gymru sawl canrif yn ôl yn wynebu’r un her o eiddo Iesu. ‘Carwch eich gilydd – ac oherwydd eich bod yn caru eich gilydd, bydd pobl yn gwybod eich bod yn ffrindiau i mi’.

Er bod DNA yr hyn y mae’n ei olygu i fod yn ffrind i Iesu yn aros yr un fath, mae pob tro yn wahanol. Es i fewn i Eglwys Botwnnog wythnos yma gyda rhai o fyfyrwyr TGAU Ysgol Botwnnog. Cawsom amser hyfryd. Nid oedd rhai o’r myfyrwyr erioed wedi cyfarfod â rhywun oedd yn credu yn Iesu o’r blaen. Roeddwn yn synnu. Mae’r ffenestr liw yn yr eglwys honno’n hyfryd. Gofynnodd un myfyriwr pwy oedd y person yn y canol. Iesu ar y groes ydyw. Cefais sioc. Fodd bynnag, ni ddylwn i fod wedi bod. Mae llai a llai o bobl yn gwybod stori Iesu heddiw nag o’r blaen.

Rwy’n siarad llawer am efengylu – hynny yw ‘rhannu ein ffydd’ neu ‘dweud wrth bobl am Iesu’. Pam? Mae hynny’n syml, mae Iesu wedi newid fy mywyd. Byddech yn disgwyl i offeiriad ddweud hynny. Iesu yn newid bywyd. Pawb a ddaw ato.

Her Iesu i’w ffrindiau oedd caru ei gilydd. Neu i’w roi mewn ffordd arall, her Iesu oedd byw bywyd yn wahanol – bod yn wahanol a gwneud gwahaniaeth.

I Pedr a’i ffrindiau roedd hyn yn golygu derbyn pobl nad oedden nhw wedi’u derbyn o’r blaen. Dychmygwch Pedr yn dod yn ffrindiau gyda Matthew. Mae’n debyg mai Matthew oedd casglwr trethi Peter!

Ni ddaeth Pedr at Iesu ac yna gwneud popeth yn iawn.

Pan dwi’n dysgu rhywbeth newydd yn Gymraeg. Rhaid i mi ddysgu’r pethau sylfaenol. Defnyddiwch ef, yna ewch yn ôl at y theori, ymarferwch eto nes weithiau (yn y pen draw ar ôl cyfnod hir o amser) y daw’n naturiol. Weithiau, rydyn ni fel Cristnogion yn dewis rhoi’r gorau i ddysgu. Mae hynny’n ddealladwy ond nid dyma’r ffordd orau. Dysgodd dilynwyr a ffrindiau Iesu o fod gydag ef.

Mae’n rhaid i ni greu cyfleoedd i fod gyda Iesu Grist

Trwy weddi

Trwy ddarllen y Beibl

Mae Archesgob Caergaint yn arwain menter weddi o Ddydd y Dyrchafael hyd Ddydd y Pentecost o’r enw ‘Deled Dy Deyrnas’. Mae’n annog Cristnogion i weddïo dros eu ffrindiau a’u cymunedau. Rwyf wedi dylunio’r daflen hon i wneud yn union hynny. Bob dydd rwy’n gofyn i bob person yn un o’n heglwysi i stopio a gweddïo am hanner dydd.

Bydd amser i weddïo gyda’ch gilydd, ond hefyd bob dydd i weddïo lle rydych chi.

Mae gweddi yn ein newid ni. Pan oedd fy nhad yn marw; gweddiodd fy mrawd a minnau y byddai iddo wella. Ni wnaeth. Gweddïodd fy nhad y byddai ei feibion ​​​​bob amser yno i’w gilydd. Mae hynny wedi digwydd. Yn fwy na hynny, pan fyddaf yn gweddïo dros bobl a sefyllfaoedd, mae fy agwedd yn newid.

Tybed faint yr ydym am newid. Cymerwch eiliad yr wythnos hon i feddwl am hynny.

Ble mae Duw yn ein galw ni fel eglwysi ym Mro Madryn? Beth yw eich barn chi?

Rwyf am i ni feddwl gyda’n gilydd yn ystod yr wythnosau nesaf

Ein bywyd gweddi

Ein gwahoddiad

Ein croeso

Sut ydyn ni’n gweddïo gyda’n gilydd?

Pwy rydyn ni’n eu gwahodd?

Sut le yw ein croeso?

Rwy’n gobeithio ac yn gweddïo ei fod yn sgwrs yr ydych am fod yn rhan ohoni. Gweddïwn.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , | Leave a comment

Bregeth: Dawns Iesu

Pa mor hir fyddi di’n ein cadw ni i ddyfalu? Dyma’r cwestiwn a ofynnwyd i Iesu. Os mai ti yw’r Meseia, dywed wrthym yn blaen? Gofynnir y cwestiwn hwn i Iesu yng Ngŵyl y Cysegru neu Wledd y Maccabeaid. Roedd hwn yn ddathliad o gyfnod pan safodd y bobl Iddewig yn gadarn yn erbyn gormeswr. Roedd yn ŵyl o ryddhau. Yn amser Iesu, roedd yr Iddewon yn edrych ymlaen at gael eu rhyddhau gan ormeswr imperialaidd arall, ac roedd llawer yn gobeithio y byddai’r Meseia yn eu harwain. Nid yw’n syndod eu bod am wybod ai Iesu oedd cyflawniad gobaith Meseianaidd.

Atebodd Iesu, “Rwyf eisoes wedi dweud wrthych – ac nid ydych yn credu.” Mae Iesu yn dweud rhai pethau anghyfforddus ar adegau. Mae’r gweithredoedd y mae’n eu gwneud yn tystio i hyn. Mae popeth a wnaeth Iesu yn pwyntio at bwy ydyw. Mae hyn yn enwedig felly, neu yn arbennig o wir yn yr Efengyl yn ôl loan. Mae’r gwyrthiau’n arwyddion o bwy yw Iesu – a beth yw ei ddiben. Mae’r Pasg yn amser pan gawn ni fel Cristnogion ddarganfod pwy yw Iesu unwaith eto – a pharatoi ein hunain o’r newydd ar gyfer y Pentecost. Mewn ychydig wythnosau, bydd yr eglwys yn dathlu’r amser y mae’r Ysbryd yn cael ei roi i ni, i bob un ohonom fel rhodd a hefyd yn ein galluogi i ymgysylltu â chenhadaeth gyda’r rhai o’n cwmpas. Wrth galon cenhadaeth yr eglwys mae rhannu stori Iesu Grist.

Nid ydym yn ei rhannu oherwydd ei bod yn stori hyfryd – er ei bod. Nid ydym yn ei rhannu oherwydd ei bod yn stori y gallwn ddysgu ohoni – er y gallwn. Yn hytrach, rydyn ni’n rhannu stori Iesu oherwydd mae’r Iesu rydyn ni’n sôn amdano yn trawsnewid bywydau. Nid yw’r stori yn trawsnewid bywydau. Iesu sy’n gwneud hynny.

Amser y Pasg rydyn ni’n dathlu bod Iesu’n newid popeth. Nid yw’r dathliad hwn yn ymwneud â threchu marwolaeth yn unig. Byddai hynny’n ddigon o reswm. Nid yn unig oherwydd bod Iesu wedi cael gwared ar golyn pechod. Dyna fyddai rheswm dros ddathlu. Neu oherwydd yn Iesu mae gennym esiampl i’w ddilyn a rhywun sy’n ein galw yn ôl ein henw, dylen ni gyd fod yn dawnsio rwan. Mae hyn oherwydd mai Iesu yw’r un sy’n ein gwneud ni’n gyfan.

Mae awdur Llyfr y Datguddiad yn gweld byd y bydd Duw yn gwbl fuddugol ynddo. Duw sy’n rheoli. Mae llawer ohonom ychydig yn ddryslyd pan fyddwn yn agor y testun hwn. Rydym yn ei chael yn ddryslyd gyda delweddau sy’n ddieithr i ni a thu hwnt i’n dealltwriaeth. Yn llyfr y Datguddiad, mae Duw yn rhoi darlun inni o sut beth yw bywyd. Ystyr y gair ‘apocalyptaidd’ yw ‘dadorchuddio’. Dychmygwch am eiliad eich bod chi’n deffro mewn ystafell dywyll, ac yna’r llenni’n cael eu tynnu’n ôl a’r haul yn tywynnu. Mae’ch llygaid sydd wedi dod i arfer â’r tywyllwch bellach yn gorfod addasu i olau’r haul. Mae angen i ni blincio droeon cyn i ni ffocysu.

Yn y darn hwn, gwelwn fod pobl Dduw yn cael eu tynnu o bob cenedl ac iaith. Nid yw dwyieithrwydd yn broblem yn nheyrnas Dduw. Mae pob person, cymuned, iaith, cenedl yn cael ei drysori a’i herio oherwydd ei fod yn rhan o rywbeth mwy. Mae pobl Dduw yn cydnabod bod iachâd a chyfanrwydd (iachawdwriaeth) yn perthyn i Dduw yn unig ac yn cael eu cynnig ganddo. Maen nhw’n cael eu cynnig gan Dduw ac oen Duw, y Meseia.

Ni chafodd Iesu ei gydnabod fel y Meseia oherwydd nid oedd yn ffitio’r mowld. Dychmygwch hyn wedyn…. (mae angen i chi wybod fy mod yn caru llyfr y Datguddiad – mae’n llyfr gwych), yng nghanol popeth pan fydd nef a daear yn cwrdd, mae Duw yn cael ei ddatgelu fel oen. Mae Duw yn cael ei ddatgelu fel un gostyngedig a diamddiffyn. Mewn byd o ymerodraeth a lle mae nerth yn iawn, mae Duw yn wahanol – ac yn gofyn i ni, yn ein galw, yn mynnu ein bod ni, yn wahanol hefyd. Mae awgrym o hyn yn y darn hwn lle gofynnir i Ioan pwy yw’r bobl wedi’u gwisgo mewn gwyn? Mae’r angel yn esbonio i Ioan eu bod nhw’n bobl sydd wedi cael eu merthyru oherwydd eu ffydd.

Nid yw dilyn ffordd yr oen yn hawdd. Mae’n gostus iawn weithiau. Nid yw rhai rhannau o’r byd mor gostus ag eraill. Gallai dilyn Iesu ym Mryncroes fod ychydig yn anghyfleus weithiau. Nid yw fel arfer yn peryglu bywyd! Mae Iesu’n cysuro ac yn herio. Mae Iesu’n rhoi’r dewis inni ei ddilyn neu beidio.

Mae Iesu’n gofyn inni ei ddilyn drwy ei ddilyn yn ei ffordd. Mae Iesu’n gosod cyfuchlin penodol sy’n ffurfio patrwm byw. Bydd y rhai ohonoch sy’n gallu darllen mapiau yn gwybod mai cyfuchluniau yw’r llinellau holl bwysig sy’n pennu pa lwybr sydd orau i’w gymryd.

Mae’r patrwm ar gyfer dilyn Iesu yn dechrau ac yn gorffen yn y gair, ‘ufudd-dod’. Nid yw hyn allan o gaethwasiaeth, ond allan o gariad. Mae Duw yn caru ac yn tywallt ei fendith arnom. Duw sy’n ein dewis ni, ac rydyn ni’n ymateb.

Gelwir arnom i fod yn bobl genhadol. Gyda’n gilydd mae angen inni weithio allan beth mae hynny’n ei olygu ym Mryncroes. Ym mhob eglwys bydd yn golygu ein bod yn lleoedd gweddi, croeso a gwahoddiad.

Pa mor aml ydyn ni’n gweddïo? A ddylem ni gyfarfod yn wythnosol i weddïo?

Pa mor aml rydyn ni’n darllen yr Ysgrythurau gyda’n gilydd?

Pryd mae creu cyfleoedd i bobl ddod heblaw ar ddydd Sul?

Ac, yr un mor bwysig, pa dystiolaeth sydd yna fod ein bywydau yn cael eu newid gan y ffaith ein bod wedi cyfarfod â Iesu?

Newidiodd y Pasg bopeth. Cynigiodd Duw yn Iesu ffordd wahanol o fyw a bod inni. Gadewch inni ei fyw a gwahodd eraill i ymuno â dawns Iesu.

Posted in Bregeth | Tagged , , , , | Leave a comment

Gweddnewidiad  | Transfiguration (Luc | Luke 9:28-36)

Ynghylch wyth diwrnod wedi iddo ddweud hyn, cymerodd Pedr ac Ioan ac Iago gydag ef a mynd i fyny’r mynydd i weddïo. Tra oedd ef yn gweddïo, newidiodd gwedd ei wyneb a disgleiriodd ei wisg yn llachar wyn. A dyma ddau ddyn yn ymddiddan ag ef; Moses ac Elias oeddent, wedi ymddangos mewn gogoniant ac yn siarad am ei ymadawiad, y weithred yr oedd i’w chyflawni yn Jerwsalem. Yr oedd Pedr a’r rhai oedd gydag ef wedi eu llethu gan gwsg; ond deffroesant a gweld ei ogoniant ef, a’r ddau ddyn oedd yn sefyll gydag ef. Wrth i’r rheini ymadael â Iesu, dywedodd Pedr wrtho, “Meistr, y mae’n dda ein bod ni yma; gwnawn dair pabell, un i ti ac un i Moses ac un i Elias.” Ni wyddai beth yr oedd yn ei ddweud. Tra oedd yn dweud hyn, daeth cwmwl a chysgodi drostynt, a chydiodd ofn ynddynt wrth iddynt fynd i mewn i’r cwmwl. Yna daeth llais o’r cwmwl yn dweud, “Hwn yw fy Mab, yr Etholedig; gwrandewch arno.” Ac wedi i’r llais lefaru cafwyd Iesu wrtho’i hun. A bu’r disgyblion yn ddistaw, heb ddweud wrth neb y pryd hwnnw am yr hyn yr oeddent wedi ei weld.

Now about eight days after these sayings Jesus took with him Peter and John and James, and went up on the mountain to pray. And while he was praying, the appearance of his face changed, and his clothes became dazzling white.Suddenly they saw two men, Moses and Elijah, talking to him.They appeared in glory and were speaking of his departure, which he was about to accomplish at Jerusalem.Now Peter and his companions were weighed down with sleep; but since they had stayed awake, they saw his glory and the two men who stood with him.Just as they were leaving him, Peter said to Jesus, ‘Master, it is good for us to be here; let us make three dwellings, one for you, one for Moses, and one for Elijah’ – not knowing what he said.While he was saying this, a cloud came and overshadowed them; and they were terrified as they entered the cloud.Then from the cloud came a voice that said, ‘This is my Son, my Chosen; listen to him!’When the voice had spoken, Jesus was found alone. And they kept silent and in those days told no one any of the things they had seen.

Sylwebaeth |Commentary

Fel y dywedais o’r blaen, mae’n bwysig gwybod beth sydd wedi digwydd cyn y darn yr ydym yn ei ddarllen. Roedd Iesu wedi mynd â’i ddisgyblion i le o’r enw Cesarea Philipi ac wedi gofyn: ‘Pwy mae pobl yn dweud ydw i?’ Yna gofynnodd Iesu gwestiwn mwy pigog, ‘pwy wyt ti’n dweud fy mod i’. Atebodd Pedr, ‘Y Meseia’. Yna dechreuodd Iesu ddysgu y byddai’r Meseia yn dioddef ac yn marw. Nid oedd hyn yn rhan o’r sgript, roedd Iesu wedi dechrau ail-lunio eu dealltwriaeth o’r Meseia. Mae bod yn ddisgybl yn aml yn ein galw ni i ailfeddwl yn ogystal ag i edifarhau.

As I have said before, it is important to know what has happened before the passage we are reading. Jesus had taken his disciples to a place called Caesarea Philippi and asked: ‘who do people say that I am?’     Jesus then asked a more pointed question, ‘who do you say that I am’. Peter replied, ‘The Messiah’. Jesus then began to teach that the Messiah would suffer and died. This was not part of the script, Jesus had begun to reshape their understandings of the Messiah. Being a disciple often calls us to re-think as well as to repent.

Ym mhennod 9, roedd Iesu wedi bwydo’r pum mil, ac roedd Herod wedi dechrau dyfalu am Iesu. Ar ôl, roedd Iesu wedi dechrau herio ei ffrindiau i ailfeddwl, aeth i ffwrdd i weddïo. Gan gymryd gydag ef, Pedr, Iago ac Ioan; Mae Iesu wedi ei weddnewid wrth iddo weddïo.

In chapter 9, Jesus had fed the five thousand, and Herod had begun to speculate about Jesus. After, Jesus had begun to challenge his friends to re-think, he went away to pray. Taking with him, Peter, James and John; Jesus is transfigured as he prays.

Mae’r hyn sy’n digwydd i Iesu yn rhyfeddol. Mae o’n cael ei newid o flaen llygaid ei ffrindiau. Un o themâu cyson Luc yw pwysigrwydd gweddi a sut mae gweddi yn helpu i greu gofod i Dduw weithredu. Trwy ras Duw y mae Iesu yn cael ei newid: mae ei gyfeillion yn gweld Iesu’n glir; Mae Iesu yn ddwyfol.

What happens to Jesus is extraordinary. He is changed before his friends’ eyes. One of Luke’s constant themes is the importance of prayer and how prayer helps create space for God to act. It is through the grace of God that Jesus is changed: his friends see Jesus clearly; he is divine.

Mae Pedr, Iago ac Ioan yn gweld nid yn unig yr Iesu dwyfol, ond bod Moses ac Elias yn siarad ag ef. Nid siarad â nhw am ystyr rhannau cymhleth o’r Beibl Hebraeg (Hen Destament) mae Iesu ond am yr hyn roedd Iesu’n mynd i’w wneud yn Jerwsalem. Mae Luc yn defnyddio’r gair ‘exodus’. Byddai’r gwrandawiadau hynny yn cysylltu marwolaeth ac atgyfodiad Iesu â’r rhyddhad o’r Aifft.

Peter, James and John see not only the divine Jesus, but that Moses and Elijah are talking to him. Jesus is not talking with them about the meaning of intricate parts of the Hebrew Bible (Old Testament) but about what Jesus was going to do in Jerusalem. Luke uses the word ‘exodus’. Those hearing would associate Jesus’ death and resurrection with the liberation from Egypt.

Wrth i Moses ac Elias baratoi i adael, mae Pedr yn siarad. Mae Peter yn awgrymu bod tair pabell yn cael eu hadeiladu ar gyfer y tri ffigwr nefol. Mae’n hawdd diystyru Pedr fel bod yn ffôl, ond mae gwneud hynny’n methu’r pwynt bod y pysgotwr eisiau creu lle i Dduw tabernacl (i fyw). Roedd yn obaith brwd o fewn Iddewiaeth y byddai Duw yn byw unwaith eto ymhlith ei bobl.

As Moses and Elijah prepare to leave, Peter speaks. Peter suggests that three tents are built for the three heavenly figures. It is easy to dismiss Peter as being foolish, but to do so misses the point that the fisherman wants to create a place for God to tabernacle (to live). It was a fervent hope within Judaism that God would once again live amongst his people.

Mae llais dwyfol unwaith eto (fe’i clywyd pan fedyddiwyd Iesu). Mae ar gyfer y disgyblion. Iesu yw Mab Duw. Gwrandewch arno fo. Mae hwn yn gyfarwyddyd pwysig wrth iddynt anelu am Jerwsalem a gwylio gydag arswyd wrth i ddigwyddiadau yno ddatblygu.

There is once again a divine voice (it was heard when Jesus was baptised). It is for the disciples. Jesus is God’s Son. Listen to him. This is an important instruction as they head towards Jerusalem and watch with horror as events there unfold.

Cwestiynau i’w hystyried | Questions to consider

Pa mor bwysig yw gweddi yn eich bywyd?

How important is prayer in your life?

Beth wyt ti’n ei ddysgu am Iesu yn y darn?

What do you learn about Jesus in the passage?

Pa gwestiynau hoffech chi eu gofyn am y darn?

What questions would you like to ask about the passage?

Posted in Biblical Literacy, Luke | Tagged , , , , | Leave a comment